CBT (Cognitive Behavioral Therapy) म्हणजे काय?
विचार बदला – वर्तन बदला – जीवन बदला!
CBT (Cognitive Behavioral Therapy) ही वैज्ञानिक पुराव्यावर आधारित मानसोपचार पद्धत आहे. आपल्या विचार (Thoughts), भावना (Emotions) आणि वर्तन (Behavior) यांचा एकमेकांशी असलेला संबंध समजून घेऊन नकारात्मक विचारांमध्ये बदल करण्यास मदत करते.
CBT कशी काम करते?
परिस्थिती → विचार → भावना → वर्तन → परिणाम
जेव्हा आपण नकारात्मक विचार बदलतो, तेव्हा भावना आणि वर्तनातही सकारात्मक बदल होतो.
CBT मध्ये काय शिकवले जाते?
- नकारात्मक विचार ओळखणे
- त्या विचारांची सत्यता तपासणे
- वास्तववादी व सकारात्मक विचार विकसित करणे
- भीती आणि चिंता हळूहळू कमी करणे
- समस्या सोडवण्याचे कौशल्य वाढवणे
- तणाव व्यवस्थापन आणि रिलॅक्सेशन तंत्रे शिकणे
CBT कोणत्या समस्यांमध्ये उपयुक्त आहे?
- चिंता विकार (Anxiety)
- नैराश्य (Depression)
- OCD (Obsessive-Compulsive Disorder)
- पॅनिक डिसऑर्डर
- सामाजिक भीती (Social Anxiety)
- निद्रानाश (Insomnia)
- आरोग्याविषयीची भीती (Health Anxiety)
- राग नियंत्रण समस्या (Anger Management)
CBT चे फायदे
- नकारात्मक विचारांवर नियंत्रण
- आत्मविश्वास वाढतो
- चिंता आणि तणाव कमी होतो
- समस्या हाताळण्याची क्षमता वाढते
- नातेसंबंध आणि दैनंदिन कार्यक्षमता सुधारते
- पुनरावृत्तीचा धोका कमी होण्यास मदत
लक्षात ठेवा
CBT ही औषधोपचाराचा पर्याय नसून, अनेक मानसिक आजारांमध्ये औषधोपचारासोबत केल्यास अधिक प्रभावी ठरू शकते. उपचाराचा प्रकार मानसोपचार तज्ज्ञ रुग्णाच्या गरजेनुसार ठरवतात.
⸻
Dr Ghuge’s Sukhkarta Mindcare Clinic
Dr. Sanjay Ghuge MBBS, MD (Psychiatry) Psychiatrist | Sexologist | Deaddiction Specialist
